Kauçuk Nedir

Kauçuk Nedir ve Nasıl Üretilir?

Kauçuk günümüz endüstrisinde büyük yer tutan, kauçuk ağacından elde edilen dayanıklı, esnek bir maddedir. Günlük hayatımızda kullandığımız ayakkabı, yağmurluk, düğme, tarak ve kemer gibi ürünlerde bulunan kauçuk, araba lastiklerinde de yaygın olarak kullanılmaktadır. Kauçuk ağacı adını Kızılderililerin dilinde ağlayan ağaç anlamına gelen ‘kauçi’ den alır. Ağacın içinden beyaz, yapışkan ve süte benzer bir sıvının aktığını gören yerliler bunu zamanla kurutarak oyuncak toplar yapmaya başlarlar. Aradan uzun yıllar geçtikten sonra kauçuk Avrupa’da da kullanılmaya başlanır.

Yüksek bir elastikiyete sahip olması kauçuğun en önemli özelliklerinden biridir. Kauçuk ısıtılınca yumuşar ve 220 ° C de erir. Daha sonra damıtılma işlemiyle birlikle, kauçuk yağı elde edilir ve bu yağ kauçuğun çözücüsü olarak kullanılır. Kauçuk bir diğer adıyla saf lastik olarak da bilinir bunun sebebi kauçuk ağacından elde edilen lastiğin %90 saf olmasından gelir. Aynı zamanda kauçuk elektrik akımı için bir iletken değildir ve bundan dolayı yalıtma-izolasyon gibi alanlarda yaygın olarak kullanılır.

Kauçuk nasıl üretilir ?

Kauçuk ağacının özsuyuna lateks denir. Lateksi toplamak için ağaç gövdesinde demir bıçaklar ile V şeklinde yarıklar açılır. Toplanan lateks kendi haline bırakılırsa, kauçuk taneleri pıhtılaşır. Lateksin koagule edilmesiyle kauçuk üretilebilir. Bunun içinde asetik asit, formik asit gibi asitler kullanılır. Buradan elde edilen lateksin yaklaşık %35’i kauçuktur.

Lastik haline gelebilmesi için kükürt gibi kimyasal maddelerle karışması gerekir ve % 12-20 oranında kükürt taşıyan kauçuklara lastik adı verilir. Eğer içindeki kükürt oranı fazla olursa adı ebonit olan ve elektrik yalıtkanı olarak kullanılan bir ürün elde edilir. Kauçuğu sertleştirmek için içine kükürt gibi kimyasallar katılması yöntemine vulkanizasyon denir ve bu işlem yüksek sıcaklıklarda kimyasal bağların güçlenmesini sağlar.

Kauçuk kullanımının bütün sektörlere girmesiyle, kauçuğa olan talep artmış ve bu durum kauçuk kıtlığını doğurmuştur. Daha sonra bu durum suni kauçuk yapımını şekillendirmiştir. Suni olarak üretilen kauçuklarda bütadiyen bileşiklerinden faydalanılır. Doğal kauçuktan farklı olarak ısıya karşı daha dayanıklıdır ve kolay kolay aşınmaya uğramaz.

NBR KAUÇUK ÖZELLİKLERİ

Yağlara ve çözücülere karşı dirençlidir. Otomobil endüstrisinde yakıt ve yağ hortumları, conta yapımında, sıvı sızdırmazlığı ile ilgili yerlerde kullanılabilir. hidrolik yağ hortumları taşıyıcı bantlar, yazıcı ruloları, conta türü malzeme yapılır. Nitril guruplarının sayısı artıkça NBR nin özellikleri de iyileşir. Kopma dayanımı ve camsı geçiş sıcaklığı yükselir. Nitril kauçuk tipik olarak -40° C ile 105° C arasındaki sıcaklıklarda kullanılır, aralıklı çalışmalarda 120° C'ye kadar dayanıklıdır.

EPDM KAUÇUK ÖZELLİKLERİ

Etilen propilen kauçuğu (EPDM) Düşük camsı geçiş sıcaklığına sahip kauçuk olarak kullanılabilecek amorf polimerdir.Etilen propilen dien kauçuğu olarak adlandırılır. EPDM kauçuğu: ısıya, oksidasyona, ozona, atmosfer koşullarına dayanıklıdır. Asit, baz, alkol, keton gibi polar çözücülere de dirençlidir. -40° C ile 150° C arasında kullanılabilir. Fosfat ester akışkanlara, glikol esaslı fren yağlarına, su buharına, ozona ve hava koşullarına direnci iyidir. Yakıtlar ve petrol esaslı yağlar için uygun değildir. EPDM: parça kaplama , vurmaya dayanıklı malzemeler, hortum tüp gibi ürünler yapımında kullanılır.

SİLİKON KAUÇUK ÖZELLİKLERİ

-60 °C ile 200 °C sıcaklıklar arasında kullanılır. Aralıklı olarak 250 °C'ye kadar dayanıklıdır. Silikon kauçuğun başlıca kullanım alanı krank keçeleridir. Esneklik özelliği, hava direnci ve ozon dayanımı yüksektir. Yakıtlarda, EP katkılı yağlarda ve yüksek mekanik özellikler gerektiren uygulamalarda önerilmez. Silikon, II. Dünya Savaşı sırasında, askeri uygulamalarda istenen yüksek ısı dayanımı ihtiyacını karşılamak için ticari amaçlarla geliştirilmiştir. Daha sonraki yıllarda, silikonlar üzerine çalışmalar devam etmiş ve malzemenin gerilme mukavemeti, esneme, sarkma ve direnç özellikleri sürekli geliştirilmiştir. Özellikle geliştirilen geniş sıcaklık aralıklarına dayanımı ve buna bağlı olarak fiziksel özellikleri, silikonları sentetik polimerlere göre daha üstün kılmıştır. Silikon kauçuklar inorganik silika yani kumdan türetilmiştir. Silikonun belkemiği olan kumun oksijen atomları ile işlem görmesi sonucu silikon kauçuk elde edilmiştir. Bu temel işlem, diğer yüksek ısıya dayanıklı kuartz ve camdaki işlemlerle aynıdır. Bunun sonucu olarak, silikon kauçuklar düşük ve yüksek ısılara karsı mükemmel dayanım sağlamakla birlikte, bozucu etkenler olan ozon, hava şartları, UV ışınları, asit, baz, yağ, akışkanlar ve gıda ürünlerine karşıda direnç göstermektedir. Bunun için birinci kalite solvent içermeyen silikon kullanmak gerekir. Ayrıca uygulama yapıldığında gıda ile temas ettirilmeden en az 3 gün beklemesi gerekmektedir.

VİTON KAUÇUK ÖZELLİKLERİ

Genel hizmet ısı derecesi statik uygulamalarda ortalama -26℃(-15℉)’den 232℃(450℉)’ye kadar limitleşmesi iyi olur, buna rağmen ısı derecesi 275℃’ye kadar kısa sürede ulaşabilir ancak 232℃ parçaların ömrünü kısaltır. Dinamik uygulamalarda -15℃ve 200℃ arası uygundur. GLT tipi düşük ısılar -40℃’nin altına kadar inebilir. FKM yüksek ısı, yağ, çözücüler, yanıcılar, kimyasal ve hava koşullarına karşı kusursuz koruma sağlar.Genellikle otomotiv, kimyasal işleme ve uzay endüstrisi ve birçok endüstride kullanılmaktadır. Vilton GLT daha geniş kullanılabilir termal genişliğe, -45℃’den +275℃’ye kadar üstün saldırgan HTS-tipi yağlara sahiptir. Uzay çalışmaları için iyi bir seçimdir. Viton ETP genellikle kimyasal endüstri alanlarında kullanılır. Bazı yakıtlar birçok methanol içerir, Viton-F ve B-tipleri A-tiplerinden daha kullanışlıdır, özellikle F-tipinden. Bazı yağlayıcılar biraz organic amid ve aminler ilave etmektedir. Viton peroksit kür sistemini seçmek, bisfenol kür sistemlerinden iyidir.

SBR KAUÇUK ÖZELLİKLERİ

Dünyadaki tek en geniş çapta sentetik kauçuk SBR’dır, stiren ve bütadiyen’in bir kopolimeridir. SBR kauçuğun en çok kullanıldığı bölüm doğal kauçuk ve bütadiyen kauçukla lastikte kullanılır. SBR, siyah karbon desteği olmadan zayıf ve kullanışsızdır, ancak siyah karbon güçlü ve aşınmaya karşı korumalıdır. SBR’ın kusuru yağa karşı zayıf olması, hava aşınmalarına UV, oksijen, ozona uygun olmamasıdır, çünkü, polimer omurgasına iki katı bağlıdır. SBR hizmet ısı derecesi -55℃’den 100℃.’ye kadar dizayn edilebilir.